خبرگزاری مهر - مجله مهر؛ عطیه جواره: به محض آنکه باران می‌بارد، اگر سقفی بالای سرمان باشد، دستمان را از پنجره‌ای بیرون می‌بریم و به سوی آسمان بلند می‌کنیم تا قطرات ابتدایی باران را در دستانمان جای دهیم. اگر هم در خیابان باشیم، به تصویرمان در چاله‌هایی نگاه می‌کنیم که حالا از آب باران پر شده‌اند و انعکاس شاخ‌وبرگ درختان را همچون آینه‌ای در آنها دنبال می‌کنیم. باران که می‌بارد، مشاممان را برای بوییدن عطر خاک تیز کرده و چندین بار ریه‌هایمان را از این بوی خوش، که مژده آمدنش را تنها باران می‌دهد، پر می‌کنیم و گاهی هم اگر سقفی درکار نباشد، سرمان را به سمت آسمان، بالا می‌گیریم و همانطور که صورتمان میزبان قطرات آب می‌شود، در دل، آرزوهایمان را از خداوند طلب می‌کنیم؛ درست مثل کودکی که فرصتی برای طلب کردن خواسته‌هایش از عزیزش را پیدا کرده باشد.
باران در همه جا همین مفاهیم را در وجودش دارد؟
برای ما باران اغلب همین معناها را دارد؛ فرصتی برای رها شدن از روزمرگی، قدم زدن در خیابان‌های خیس و سپردن خستگی‌ها و دردها به قطراتی که قرار است سرانجام ما را به رنگین‌کمان، هوای تمیز و روز دل‌انگیز فردا برسانند. اما کمتر پیش می‌آید که از خودمان بپرسیم همین بارانی که برای ما مژده طراوت و زندگی است، در گوشه دیگری از همین دنیای خاکی همین معنا را دارد؟ آیا کسانی هم هستند که پابه‌پای باران بگریند و باریدن را چون سیلاب غم و اندوه معنا کنند؟ اگر این سوال را از کالین موری، پژوهشگر و انسان‌شناس بپرسیم، جواب او احتمالا این است که باران در همه تمدن‌ها نمادی از باروری است؛ باروری‌ای که با رویش گیاهان، زایش و تداوم زندگی گره خورده و شادی و امید را نیز با خود به همراه می‌آورد، پس امکان ندارد جایی بتواند آغازگر غم و اندوه باشد. اما اگر همین سوال را از اهالی غزه بپرسیم، جواب بسیار متفاوت است: بله! زنان و مردان، کودکان و پیران اهل غزه پابه‌پای باران گریه می‌کنند. چرا که باران برای آنها شروع کننده دردی عمیق است. درست کمی آن‌طرف‌تر، جایی که جنگ، خانه و کاشانه مردم را از آنها گرفته و چادرها جای خانه‌هایشان را پر کرده‌اند، باران دیگر مژده زندگی نیست؛ بلکه غم تازه‌ای است که با نخستین قطراتش آغاز می‌شود. همان آب بارانی که ما در چاله‌های خیابان به دنبال آن می‌گردیم تا انعکاس تصویرمان را در آن ببینیم، در غزه به درون چادرهای آوارگان نفوذ می‌کند و آخرین سرپناهشان را به گودالی پر از آب گل‌آلود بدل می‌کند. آنجا دیگر کسی به دنبال تماشای تصویر خود و برگ‌های زرد پاییزی در آب نیست؛ خانواده‌ها زندگی و کاشانه ناچیزشان را غرق در آب می‌بینند و کاری از دستشان برنمی‌آید، چراکه اندک داشته‌هایشان در میان آب و گل از بین می‌رود.
این تحفه جنگ است!
درست مثل همان زن جوان اهل غزه که شاید هنوز به بهار جوانی نرسیده باشد که با نگاهی مغموم به آب جمع‌شده در چادرش که تا قبل از آن حکم تنها سرپناهش را داشت، خیره شده؛ آبی که به‌جای آنکه نشانه زندگی باشد، چادر کوچکش را در خود غرق می‌کند. اما مگر می‌شود که بارش رحمت خداوند، نمک زخم انسان شود؟ بله، در قرن بیست‌ویکم چنین اتفاقی آن هم به دست شیاطین این کره خاکی که زندگی را به کام فرزندان آدم تلخ می‌کنند، افتاده است؛ آن شیاطینی که حتی اجازه نمی‌دهند مردم از باریدن باران به وجد بیایند. در چنین وضعیتی در غزه، باران پیش از آنکه به زمین برسد، ترسش را به دل مادران می‌اندازد. مادری که با نخستین قطرات باران، کودکش را در آغوش می‌کشد و خودش نیز جلوتر از باران شروع به گریستن می‌کند. انگار در دلش می‌داند دستان کوچک فرزندانش توان تحمل این سرما را ندارند. چشمانش را به آسمان می‌دوزد و در نگاهش گویی التماس می‌کند که دیگر قطره‌ای از دل ابرها برایشان نبارد. چه تناقض تلخی است که قماربازان و آدم‌کشان در این جهان فانی در مرزهای جغرافیایی به راه انداخته‌اند! مادری که در هر جای دیگری از دنیا ممکن است فرزندش را در زیر باران به بازی و لذت بردن فرا بخواند در غزه هر قطره باران را، تیری می‌داند که پیکر نحیف فرزندش را نشانه رفته و قصد جانش را کرده است.
فقط فیلم می‌گیرند و می‌روند!
اما تراژدی که از باریدن باران و قساوت قلبی متوحشان در غزه رقم می‌خورد تنها محدود به روایت مادران نیست؛ بلکه اگر پنبه‌های بی‌اعتنایی را از گوش جهان برداریم، صدای پسربچه‌ای که گویی نماینده تمام دردها و غم‌های مردم غزه شده و از ویرانی و بی‌پناهی خانواده‌هایشان می‌گوید، توجه‌هارا به خود جلب می‌کند. پسری که هنوز سنش به ۱۵ سال هم قد نمی‌دهد که با شنیدن سؤال «برای چی گریه می‌کنی؟» ناگهان به سمت دوربین برمی‌گردد. گویی همین سؤال، کبریتی بر انبار باروت دلش می‌کشد و با صدایی که از بغض میلرزد، نگاهش را به دوربین خیره می‌کند و می‌گوید: «این چادر افرادیه که زیر سیل موندن و حالا آب کلش رو پر کرده. آیا اون‌ها می‌خوان تو این وضعیت بمونن؟ توقع دارید اون‌ها کجا برن؟ اون‌ها باید اونجا تو چادر پر از آب بمونن؟ به اون چادر نگاه کنید. این چادر کاملاً از بین رفته. هیچ‌کس به ما نگاه نمی‌کنه. اون‌ها فقط از ما فیلم می‌گیرن و رد می‌شن؛ فقط همین. چقدر دیگه ما باید با این وضع زندگی کنیم؟»
اما تلخ‌ترین حرف‌های این پسر همین سؤال آخرش از جهانیان است: «چقدر دیگه ما باید با این وضع زندگی کنیم؟» سؤالی که گویی تمام سال‌های رنج و آوارگی مردم غزه را در خود جا داده است. کودکی که باید دغدغه‌اش بازی، مدرسه و آرزوهای بزرگ و کوچکش باشد، حالا مقابل دوربین از بی‌پناهی مردمی می‌گوید که حتی از داشتن سقفی برای در امان ماندن از باران محروم‌اند. دردناک‌تر آنکه او دیگر فقط از باران شکایت نمی‌کند بلکه جهان را به پرتگاه وجدان از یاد رفته می‌کشاند که رنج آنها را فقط برای پر کردن فیلم‌ها و گرفتن بازدید در فضای مجازی به تصویر می‌کشد، اما پس از مدتی آن را فراموش می‌کند و بی‌اعتنا به راه خود ادامه می‌دهد.
اما ای کاش می‌شد برای کودکانی که باران چیزی جز حزن برایشان نمی‌آورد فراتر از چند جمله نوشت. ناتوان، از نوشتن دست می‌کشم و با خودم می‌گویم: حرف زدن از صلح آن هم درست در زمانی که دست به خون شستگان، همان ابر قدرتان این جهانند و روزها را بر انسان‌ها سیاه کرده‌اند، مبتذل و مضحک است! آن هم درست در زمانی که همان متوحشان، با تمام وقاحتی که تاریخ بشریت تا به حال به خود ندیده است، از ساختن جهانی حرف می‌زنند که کودکان در آن بتوانند دست در دست یکدیگر در صلح و صفا زندگی کنند! عجب دروغ بزرگی! دروغی که از زبان آن خونخوار پشت میز نشین صهیونیستی و هم‌پیمانانش شنیده می‌شود؛ کسانی که حاصل سیاست‌ها و قدرت‌افروزی‌هایشان چیزی جز جنگ و ویرانی خانه‌ها، آوارگی خانواده‌ها و کشته شدن انسان‌های بی‌گناه نبوده است. اما با این حال چگونه می‌توانند از جهانی امن برای کودکان حرف بزنند، وقتی همان کودکان به خاطر ماشین جنگی چنین حیوان صفتانی، حتی از ابتدایی‌ترین حق خود، یعنی داشتن سقفی برای زندگی، محروم‌اند؟
گوشم را تیز می‌کنم؛ هنوز صدای باران را می‌شنوم که با صدای گرم محمود درویش درهم می‌آمیزد؛ صدایی که در گوش‌های به خواب‌رفته جهان چنین می‌خواند: وأنتَ تُعِدُّ فطورک، فکِّر بغیرکَ، لا تَنْسَ قوتَ الحمام، وأنتَ تخوضُ حروبکَ، فکِّر بغیرکَ، لا تنس مَنْ یطلبون السلام، وأنتَ تسدد فاتورةَ الماء، فکِّر بغیرکَ، مَنْ یرضَعُون الغمامٍ، وأنتَ تعودُ إلی البیت، بیتکَ، فکِّر بغیرکَ، لا تنس شعب الخیامْ، وأنت تنام وتُحصی الکواکبَ، فکِّر بغیرکَ، ثمّةَ مَنْ لم یجد حیّزاً للمنام، وأنت تحرّر نفسک بالاستعارات، فکِّر بغیرکَ، مَنْ فقدوا حقَّهم فی الکلام. سپیده‌دم که میز صبحانه را می‌چینی، به دیگران بیندیش، دانه‌های کبوتران را فراموش نکن، به میدان جنگ که می‌روی، به دیگران بیندیش، جویندگان صلح و آرامش را فراموش نکن، قبض آب را که می‌پردازی، به دیگران بیندیش، آنها که از زباله‌دان‌ها می‌دوشند، به خانه که برمی‌گردی، خانه‌ات، به دیگران بیندیش، چادرنشینان را فراموش نکن، به هنگام خواب که ستارگان را می‌شماری، به دیگران بیندیش، شاید کسی باشد که جای خوابی ندارد، خود را که با استعاره‌ها می‌رهانی، به دیگران بیندیش، آنها که حق سخن گفتن را از دست دادند.
۱۲:۱۷ - ۱۴۰۵/۰۸/۲۰
نظر شما